İslam dünyasının en kutsal mekanı Kabe-i Muazzama'nın ebatları esas alınarak Türkiye'de inşa edilmiş sadece üç cami bulunuyor. Bu eşsiz mimari yapılardan biri olan Afyonkarahisar'daki Kabe Mescidi, 600 yılı aşan tarihiyle dikkat çekiyor.
Türkiye genelinde, en, boy ve yükseklik ölçüleri bakımından Mekke'deki Kabe ile birebir aynı ebatlarda inşa edilen yalnızca üç ibadethane yer alıyor. Mimari özellikleri ve taşıdıkları manevi değerle öne çıkan bu tarihi yapılar İstanbul, Tokat ve Afyonkarahisar'da bulunuyor. Afyonkarahisar'ın Çavuşbaş semtinde konumlanan Kabe Mescidi, bu nadide eserlerden biri olarak asırlardır varlığını sürdürüyor.
Afyonkarahisar Kabe Mescidi'nin Tarihçesi
Çavuşoğlu Mahallesi'nde, bulunduğu sokağa da adını veren Kâbe Mescit Sokağı'nda yer alan yapı, kare planlı mimarisiyle öne çıkıyor. Sokak seviyesinden oldukça yüksekte konumlandırılan mescit, Kabe ölçülerinde yapıldığı için yüzyıllardır halk arasında "Kâbe Mescidi" olarak anılıyor.
Mescidin giriş kapısının üzerinde bulunan üç satırlık tarihi kitabe, yapının köklü geçmişine dair kesin bilgiler sunuyor. Kitabeye göre tarihi mabet, Hicri 800, Miladi 1397 yılında Elegeçmez Hacı Yusuf'un oğlu Hacı Mehmet tarafından inşa ettirildi. Günümüze kadar ulaşmayı başaran bu eser, kent tarihinin önemli kültürel ve dini mirasları arasında değerlendiriliyor.
İstanbul ve Tokat'taki Diğer Örnekler
Türkiye'deki diğer Kabe ölçülü camiler de en az Afyonkarahisar'daki mescit kadar derin bir tarihe sahip. İstanbul'un Fatih ilçesi Çarşamba semtinde yer alan İsmail Ağa Camii, bu üç yapıdan bir diğeri. Osmanlı İmparatorluğu'nun 56'ncı Şeyhülislamı Ebu İshak İsmail Efendi tarafından 1717-1725 yılları arasında yaptırılan caminin ebatları, Kabe'nin ölçüleriyle kusursuz bir benzerlik taşıyor.
Üçüncü örnek ise Tokat il merkezinde bulunan Kabe-i Mescid Camii. 1600'lü yıllarda inşa edilen yapı, geçmişte geçirdiği büyük bir yangına rağmen ayakta kalmayı başardı. Halk arasında nesilden nesile aktarılan rivayetlere göre, bu tarihi caminin temel atma sürecinde Mekke'den özel olarak getirilen toprak kullanıldı.
Anadolu'nun üç farklı köşesinde yükselen bu özel mabetler, Kabe mimarisini asırlardır Türkiye'de yaşatmaya devam ediyor.