Orta Doğu’daki krizler ve petrol fiyatlarındaki dalgalanmalar sonrası beklenen dev akaryakıt zammına karşı "Eşel Mobil" sistemi yeniden devreye alındı. Resmi Gazete’de yayımlanan karara göre, akaryakıt fiyat artışlarının yüzde 75’i ÖTV’den düşülecek.
Uluslararası piyasalarda yaşanan jeopolitik gerilimler ve Brent petrol fiyatlarındaki sert yükselişin ardından Türkiye’de akaryakıt fiyatlarına yansıması beklenen tarihi zam dalgasına karşı Hazine ve Maliye Bakanlığı harekete geçti. Gece yarısı Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile akaryakıt fiyatlarında istikrarı sağlamak amacıyla "Eşel Mobil" sistemi 5 Mart itibarıyla resmen yeniden uygulamaya konuldu.
Sistem Nasıl İşleyecek?
Alınan karara göre, uluslararası petrol fiyatlarındaki artışın vatandaşa doğrudan yansımasını engellemek için kademeli bir vergi feragat sistemi uygulanacak. Sistemin işleyiş detayları şu şekilde belirlendi:
- Baz Tarih 2 Mart: Sistem, fiyat hesaplamalarında küresel dalgalanmanın başladığı 2 Mart tarihli fiyatları baz alacak.
- Yüzde 75 Devlet Desteği: Bu tarihten itibaren maliyet kaynaklı oluşacak her türlü fiyat artışının yüzde 75’i, devletin o akaryakıt ürününden aldığı Özel Tüketim Vergisi’nden (ÖTV) düşülecek. Artışın sadece yüzde 25’lik kısmı pompa fiyatlarına yansıtılacak.
- ÖTV Sınırları: Devletin vazgeçeceği vergi tutarı için üst limitler de belirlendi. Buna göre ÖTV indirimi; benzinde litre başına 14,82 TL, motorinde 13,90 TL ve LPG’de 11,38 TL’ye kadar uygulanabilecek.
Vatandaşa Yansıması Nasıl Olacak?
Yeni sistemin devreye girmesiyle birlikte araç sahiplerini endişelendiren yüksek oranlı zamların önüne geçilmiş oldu. Örneğin, maliyetler kaynaklı 10 TL’lik bir zam ihtiyacı doğduğunda, bunun 7,5 TL’si devlet tarafından ÖTV geliri azaltılarak karşılanacak. Pompa satış fiyatına yansıyan artış ise sadece 2,5 TL olacak.
Bu müdahale sayesinde, piyasalarda konuşulan ve motorinde 12 TL’yi, benzinde ise 3 TL’yi aşması beklenen zamların büyük bir bölümü eritilmiş oldu. Eğer bu sistem devreye alınmasaydı, motorin litre fiyatlarının bir gecede rekor seviyelere ulaşarak nakliye ve üretim maliyetlerinde zincirleme bir artışa neden olabileceği belirtiliyordu.
Uzmanlardan "Enflasyon Freni" Yorumu
Ekonomi çevreleri, Eşel Mobil sistemine dönüşü enflasyonla mücadele kapsamında atılmış kritik bir adım olarak değerlendiriyor. Akaryakıt fiyatlarının lojistik maliyetlerini doğrudan etkilediği göz önüne alındığında, sistemin sadece araç sahiplerini değil, iğneden ipliğe tüm ürünlerin etiket fiyatlarını baskılamaya yardımcı olacağı öngörülüyor.
Sistemin ne kadar süreyle yürürlükte kalacağına dair henüz net bir tarih belirtilmezken, uygulamanın uluslararası piyasalardaki volatilite (oynaklık) durulana kadar devam etmesi bekleniyor.